75 godina od početka Korejskog rata: Zašto danas imamo dve Koreje

Na današnji dan, 25. juna 1950. godine, otpočeo je Korejski rat, jedan od najznačajnijih sukoba u periodu Hladnog rata, koji je duboko oblikovao geopolitički pejzaž Istočne Azije i imao dalekosežne posledice po međunarodne odnose.

Korejsko poluostrvo je po završetku Drugog svetskog rata bilo podeljeno na dve sfere uticaja. Severni deo je bio pod kontrolom Sovjetskog Saveza, dok je južni deo bio pod upravom Sjedinjenih Američkih Država.

Podela je sprovedena duž 38. paralele, a ubrzo su se na severu i jugu uspostavile dve zasebne države: Demokratska Narodna Republika Koreja (Severna Koreja) pod vođstvom Kim Il Sunga i Republika Koreja (Južna Koreja) predvođena Li Sin Manom.

Rat je započeo kada su snage Severne Koreje, podržane od strane Sovjetskog Saveza i Narodne Republike Kine, prešle 38. paralelu i izvršile invaziju na Južnu Koreju. Severna Koreja je brzo osvojila glavni grad Južne Koreje, Seul, što je izazvalo snažnu reakciju međunarodne zajednice.

Ujedinjene nacije, predvođene Sjedinjenim Američkim Državama, brzo su reagovale. Savet bezbednosti UN-a je usvojilo rezoluciju kojom se osuđuje napad i poziva na vojnu intervenciju u cilju zaštite Južne Koreje. U okviru koalicije predvođene SAD-om, trupe iz 21 zemlje pridružile su se borbi za odbranu Južne Koreje.

Početni uspeh Severne Koreje zaustavljen je kada su snage UN-a, pod komandom generala Daglasa Mekartura, izvele izuzetno uspešan desant u Inčonu u septembru 1950. godine. Ovaj preokret omogućio je snagama UN-a da potisnu severnokorejske trupe nazad preko 38. paralele, sve do kineske granice. Međutim, intervenisanjem kineskih snaga u novembru 1950. godine, rat je ponovo dobio na intenzitetu i vratio se u pat poziciju oko 38. paralele.

Rat je trajao tri godine, završivši se primirjem potpisanim 27. jula 1953. godine. Sporazum je uspostavio demilitarizovanu zonu (DMZ) koja i danas razdvaja Severnu i Južnu Koreju. Međutim, formalni mirovni sporazum nikada nije potpisan, te su dve Koreje tehnički i dalje u ratnom stanju.

Korejski rat je imao dubok uticaj na geopolitičke odnose u regionu i šire. Sjedinjene Američke Države su učvrstile svoje prisustvo u Južnoj Koreji, dok je Severna Koreja ostala izolovana pod strogom komunističkom vladavinom. Rat je dodatno zaoštrio Hladni rat i uticao na kasnije sukobe i političke odnose na globalnom nivou.