DRUŽE TITO RAT JE ZAVRŠEN: Ovim rečima generala Koste Nađa je na današnji dan okončana borba za slobodu Jugoslavije

Iako je u Evropi zvanično kraj Drugog svetskog rata proglašen 09. maja 1945. godine nakon kapitulacije Trećeg rajha, ostaci nemačkih snaga, ustaša, SDS, SDK, četnika, slovenačkih domobrana i ruskih kvislinga u Jugoslaviji nisu položili oružje, nego su i dalje nastavile da pružaju otpor, povlačeći se ka zapadu, pravcem Celje-Dravograd-Klagenfurt.

Jedinice 1., 2. i 3. armije težile su da sa jedinicama 4. operativne zone zatvore jugoslovensko-austrijsku granicu, preseku neprijatelju odstupnicu i prisile ga na kapitulaciju južno od Drave i Karavanki. Operacije 1, 2. i 3. armije potpomagala je Grupa vazduhoplovnih divizija Jugoslovenske armije, a operacije 4. armije delimično vazduhoplovstvo savezničke komande u Italiji. Posle višednevnih teških borbi, nemačke i kvislinške snage u rejonu Crna–Mežica 15. maja bile prisiljene na kapitulaciju.

U zavšnim operacijama Jugoslovenske armije neprijateljski gubici su bili ogromni, preko 100.000 mrtvih i oko 300.000 zarobljenih, među kojima je bilo i više generala, na čelu sa vrhovnim komandantom Jugoistoka, generalom Aleksandrom Lerom, koji je 1947. godine osuđen na smrt od strane Vojnog suda u Beogradu.

General Kosta Nađ, ratni komandat Treće armije, u knjizi Druže Tito, rat je završen, pominje “oko 60.000 ustaša i domobrana i 5.000 četnika” koji su zarboljeni samo 14. i 15. maja 1945. godine.

“U toj konačnoj ofanzivi, potpuno je razbijena ne samo nemačka nego i pavelićeva vojska, koja je brojala preko 200.0000 vojnika. Usled jakog otpora uništen je ogroman broj nemaca i ustaša, a preko 300.000 je zarobljeno, zaplenjena je ogromna količina ratne opreme.”

Ustaše zbog straha od odmazde, traže zaštitu od Britanaca

Kako bi izbegli kaznu za sve zločine koje su činili od početka rata na našim prostorima, ustaške jedinice pod komandom generala Herenčića predale se se britanskoj vojsci kod Blajburga u Austriji.

“U štabu se pojavio neki saveznički komandant i rekao da komandant 55. savezničkog ekspedicionog korpusa želi razgovarati s partizanskim rukovodiocem o predaji ustaško-domobranske vojske i pozvao Milana Bastu koji je bio najviši oficir, da dođe u saveznički štab udaljen deset kilometara.

Kad je ulazio u sobu savezničkog komandanta, Basta je ugledao četiri ustaška generala koji su se već bili probili do saveznika i tamo pregovarali o predaji saveznicima. Saveznički komandant je u prvi trenutak predložio Basti da propusti ustaše do saveznika, ali je Basta vrlo energično odgovorio da o tome ne može biti ni reči, te da se ustaše moraju predati partizanskim jedinicama u roku od jednog sata.

Nakon tog razgovora Baste sa savezničkim generalom, u sobu su bili pozvani i ustaški generali, pa je i njima bilo rečeno da su im snage opkoljene (za koje je Basta tada vjerovao da ih je 30.000, a bilo ih je deset puta više) i da se moraju predati najkasnije za jedan sat, u protivnom će jedinice Jugoslavenske armije koje su upravo dobile pojačanja preći u napad.

“Ako se ne prihvate ovi uslovi, smatraće se da  nastavljate ratne operacije posle službenog obustavljanja Drugog svetskog rata, pa vas više neće štititi međunarodno pravo o ratnim zarobljenicima. U tom slučaju tretiraćemo vas kao odmetnike i likvidirati”, rekao je general Basta.

Pregovarači su se vratili u svoj štab. Tek što se Basta vratio u štab naših jedinica, stigli su novi pregovarači iz ustaških redova. Bio je to general Slavko Štancer, komandant kopnene vojske NDH. On se žalio da je rok predaje prekratak, te da nema dovoljno belih zastava koje bi ustaše mogli izvesiti.

Štancer se vratio u svoj štab shvativši da više ne može biti nikakva odlaganja. Petnaest minuta nakon Štancerova odlaska, počele su se vijoriti prve bele zastave. Bilo je to 15. maja 1945. godine, između 16 i 16,30 sati. Završio je rat i u Jugoslaviji, postignuta je poslednja pobeda – šest dana nakon kraja rata.”

“Druže Tito, rat je završen”, bile su reči koje je tada general Kosta Nađ, komandant 3. armije Jugoslovenske armije poslao Josipu Brozu Titu iz Dravograda u Beograd. Nakon duge četiri godine, teritorija Jugoslavije je konačno bila oslobođena od nacističkih i kvislinških snaga.

komentari (0)

Nema komentara

Budite prvi koji će komentarisati!

Ostavi komentar