PAL TELEKI: Čast i smrt mađarskog premijera koji je odbio da napadne Jugoslaviju

Nakon što je izvršen vojni puč 27. marta 1941. godine, Jugoslavija se našla na udaru mača i ognja Trećeg rajha. Hitler gnevan što su “Srbi pogazili dogovor” u koji je uložio mnogo godina i strpljenja koje nije poklanjao nikome ni pre ni posle, Direktivom br. 25 naređuje napad na Jugoslaviju.

Mađarskoj je poručeno da se od nje očekuje pozitivan odgovor za učestvovanje u agresiji na Jugoslaviju. Ne samo da su nemci hteli napasti Jugoslaviju preko teritorije Mađarske, nego su predstavili i da mađarska vojska treba da iskoristi priliku da “povrati svoje teritorije, koje je Jugoslavija ukrala 1918. godine”. Pored toga pozivali su se i na laži o teroru nad Mađarima i Nemacima u Jugoslaviji, što je Teleki odbijao priznati, znajući da je nacistička propaganda.

Premijer Teleki je bio pod velikim pritiskom. S jedne strane Nemačka je zahtevala pomoć od Mađarske, dok je s druge strane Velika Britanija pretila Mađarskoj objavom rata ako napadnu Jugoslaviju. Na sve ove okolnosti, Telekiju je donatan pritisak predstavljalo to što je krajem 1940. godine kao premijer Mađarske predvodio delegaciju koja je u Beogradu sklopila “Ugovor o večnom prijateljstvu i miru između Jugoslavije i Mađarske”, što je ustvari bio ugovor o nenapadanju u slučaju agresije nacističke Nemačke.

Te 1941. godine pred napad na Jugoslaviju, regent Mikloš Horti iako je ranije zauzimao stav da će Mađarska ostati neutralna, prećutno pristao na saradnju sa Nemačkom i iza leđa premijeru Telekiju organizovao prolaz nemačkih trupa kroz Mađarsku. Ovaj čin Teleki je doživeo kao veleizdaju.

Nakon sastanka u Ministarstvu spoljnih poslova, Pal Teleki napustio je kancelariju i otišao kući, iščekivajući telefonski poziv kojim se potvrđuje da su nemačke snage ušle u Mađarsku. Kad je poziv došao, Teleki je kao principijelan čovek koji je držao do reči toga trenutka izvršio samoubistvo.

Na stolu je ostalo oproštajno pismo upućeno Miklošu Hortiju, mađarskom regentu.

Foto: Wikipedia

“Vaše visočanstvo, pregazili smo svoju reč i to iz kukavičluka, nismo ispoštovali Sporazum trajnog mira sa Jugoslavijom. Nacija to oseća, a mi smo odbacili svoju čast. Sada smo saveznici nitkova jer ni jedna reč o navodnim zločinima nije tačna. Ni protiv Mađra, čak ni protiv Nemaca. Postaćemo lopovi! Krašćemo ljudska tela i duše! Nacija smeća. Nisam te sprečio u tome. Ja sam kriv”, stoji u oproštajnom pismu.

Britanski premijer Vinston Čerčil kasnije je napisao:“Njegovo samoubistvo je bilo žrtva koja je trebalo da njega i njegov narod oslobodi krivice za učešće u napadu Nemačke na Jugoslaviju”.

(Artem)

komentari (0)

Nema komentara

Budite prvi koji će komentarisati!

Ostavi komentar