Kako su Srbi nekad slavili slavu

U jeku smo sezone slava, prastarog narodnog običaja proslave zaštitnika doma i ognjišta.

Među Slovenima ova tradicija se u kontinuitetu najbolje i najduže održala kod Srba, gde je uspešno preneta kroz hrišćanstvo do današnjih dana.

Istorijski gledano, slava je hristijanizovani oblik starog slovenskog praznika posvećenog mitskom pretku porodice, odnosno porodičnim precima uopšte. Ona potiče iz kulta predaka, jednog od najvažnijih praslovenskih kultova. Stari Sloveni, ali Srbi posebno, veoma su držali do porodice i odnosa prema precima, pa je Slava tada (a i danas) održavala tu jaku vezu sa precima i poreklom. Slavljenjem, porodice su prenosile kulturno nasleđe sa pokoljenja na pokoljenje i čuvale svest o sopstvenom poreklu.

U prilog teorije da krsno ime – slava pripada kultu mrtvih, govori i spremanje koljiva o krsnom imenu koje se upotrebljava u kultu mrtvih. Kako se čvrsto verovalo da pokojnici nastavljaju život posle smrti, što se ogleda u pogrebnim ritualima poput daća, kada se trećeg, sedmog, dvanaestog i četrdesetog dana posle smrti pokojnicima na grob odnosi hrana i piće, kao i posle šest i 12 meseci, uz druge posebne praznike mrtvih, zadušnice, koje se proslavljaju na grobovima i po kućama, otud se i na dan slave predaka kao žrtva umrlima prilaže hrana i žito, a ova gozba se tako prenela i do današnjih dana u vidu bogate slavske trpeze, obrednog kolača i slavskog žita.

Najstariji pomen slave u našim krajevima potiče iz 1018. godine. Postoji teorija da su Srbi u vreme pokrštavanja, negde krajem 9. veka, sam dan masovnog krštenja uzimali kao dan sveca zaštitnika ili je svako pleme usvojilo svog zajedničkog zaštitnika.

Kako je paganski narodni običaj bilo nemoguće iskoreniti i kod ranih Srba koji su primili hrišćanstvo, mudri srpski arhiepiskop Sveti Sava je u 13. veku kanonizovao stare narodne običaje i uputio sveštenstvo da ih nasilno i uzaludno ne progone, nego da im daju hrišćansko obeležje. S druge strane, zabranio je svečarske gozbe sa krvnim žrtvama kod crkve. U crkvi su tada počele da se vrše službe svetitelju, a gozbe su morale da se obavljaju u kući domaćina koji slavi svog zaštitnika kao krsnu slavu.

I tako je slava stigla u hrišćansko-pravoslavne običaje.

Današnju formu slava konačno je uobličio mitropolit Srbije Mihailo 1862. godine. Danas, pored porodične slave, postoje i crkvene, seoske zavetine, gradske, slave udruženja i društava, pa čak i stranačke ili zanatlijske slave.

I tako je kroz istoriju hrišćanstva kod Srba, slava ostala glavni dokaz o poreklu još od paganskih vremena.

Nezavisne novine

Pročitajte više vesti

Troje povređenih u nesreći na Železničkoj stanici su teškog opšteg stanja, razvijaju se sekundarne komplikacije

Unija sindikata prosvetnih radnika Vojvodine: U 89 odsto škola skraćeni časovi

Insajder: Tokom rekonstrukcije železničke stanice u Novom Sadu prekršeni i Ugovor i zakoni