Bitka kod Vaterloa: Kraj vladavine Napoleona Bonaparte

18. juna 1815. godine dogodila se bitka kod Vaterloa, u kojoj su udružene britanske i pruske trupe pod komandom britanskog i pruskog vojskovođe Velingtona i Blihera potukle Napoleona Bonapartu i označile kraj napoleonove vladavine.

Bitka kod Vaterloa je bila poslednja Napoleonova bitka. Na Vaterlou se borio i izgubio protiv vojske Sedme koalicije, kojom su komandovali vojvoda od Velingtona i Gebhard fon Bliher. Napoleon je nakon povratka sa Elbe ponovo postao car Francuske. Za vrijeme perioda Napoleonovih sto dana snage ostatka Evrope ujedinile su se protiv Francuske u Sedmu koaliciju oko Velike Britanije, Pruske i Rusije. Bitka se odigrala u Belgiji, 2 km od Vaterloa i 12 km od Brisela.

Svjetska istorija ovekovječila je ime malog belgijskog mjesta koje se nalazi južno od Brisela. U rano ljeto 1815. godine Napoleon je tamo poveo svoju armiju u poslednju bitku, u konačni poraz. Time je završena epoha koja se u udžbenicima istorije naziva „napoleonova era“. Mali Korzikanac, Napoleon Bonaparta, dvadeset godina uzburkavao je Evropu, ali na kraju je odlučilo 100 sati bitke između 15. i 18. juna 1815. godine.

Francuska revolucija je 1789. godine iz temelja potresla stari poredak u Evropi, ali je, nakon Napoleonovog poraza, točak istorije restauracijom vraćen unazad.

Marta 1815. četiri velike sile Velika Britanija, Pruska, Rusija i Austrija su se međusobno obavezale da će prikupiti 150.000 vojnika da bi svrgnuli Napoleona. Napoleon nije uspio u pokušajima da uvjeri nekoga od članova Sedme koalicije da odustane od koalicije. Zbog toga je smatrao da je njegova jedina šansa ako prvi napadne, prije nego što koalicija sakupi svu vojsku. Kad bi južno od Brisela uništio koalicijske snage, prije nego što dobiju pojačanja, tada bi Britance mogao da vrati na more, a Prusku izbaci iz rata.

Napoleon Bonaparta nije kod Vaterloa bio onaj isti vojskovođa kao prije protjerivanja na Elbu. Car koji se vratio na vlast pokazivao je znakove potrošenosti. Međutim, njegov narod je bio još uvek fasciniran nekadašnjim osvajačem i želio je da još jednom pođe u bitku protiv ostalih evropskih sila koje su se u međuvremenu udružile.

Napoleon je zbog brojčane nadmoći protivnika bio prinuđen da izabere da se bori prvo protiv jednog, pa protiv drugog. Oko 72.000 Francuza suočili su se sa dvostruko brojnijim snagama Britanaca i Prusa. A u to se ne računaju austrijske i ruske trupe koje su sa istoka takođe nadirale da se bore protiv Francuske. Napoleonov spektakularan bijeg sa Elbe gdje je bio zatočen, njegovo ponovno preuzimanje vlasti u Parizu tokom samo tri nedjelje, sve je pokazivalo da je „mali kaplar“ zadržao svoje osobine da donosi brze i ispravne odluke. Ali ta sposobnost ga je napustila kod Vaterloa. Oklijevao je.

Šesnaestog juna se na bojnom polju nalazi ukupno 160.000 vojnika, Prusa je više nego Francuza. Za sedam sati je Napoleon, zahvaljujući prije svega svojoj staroj gardi, uspio da natjera Bliherovu armiju u bijeg. Cijena pobjede: 10.000 francuskih vojnika ostalo je na bojnom polju, Njemaca je poginulo dvostruko više. Velington je dan kasnije prokomentarisao poraz Prusa riječima: Bliher je dobio dobre batine! I Velington je za dlaku izbjegao poraz jer je nedaleko od Linjija, gdje su Prusi poraženi, mogao da zadrži strateški važno raskršće samo zato što je zapovjednik trećine francuske vojske, maršal Nej oklijevao da ga energično napadne. Napoleonu je uspjelo da prodre između Prusa i Engleza.

Napoleon propustio da porazi Velingtona ujutro 17. juna, što bi odgovaralo njegovoj namjeri da potuče protivnike jednog za drugim. Velingtonova sudbina već je bila zapečaćena. Ostala je zapisana njegova rečenica: „Volio bih da padne noć ili da se pojave Prusi“. Prusi su došli kasno, ali ne i prekasno. U kasno popodne francuske trupe su već bile u defanzivi, ali pojava pruskih trupa natjerala ih je u opšti bijeg. Do kraja tog 18. juna bitka je već bila završena. Od Napoleonove Sjeverne armije pola je ostalo na bojnom polju, ubijeno, ranjeno ili u zarobljeništvu.

Napoleon je svrgnut i zatočen na ostrvu Sveta Jelena, gdje je i umro. Vaterlo je označio kraj francuske dominacije u Evropi i postao sinonim za totalni poraz.

(Miomir Đurišić)