Na današnji dan osnovan je Izrael

Pre 76. godina, 14. maja zvanično je proglašeno osnivanje države Izrael. 

U Tel Avivu te noći Dejvid Ben Gurion, pročitao je Deklaraciju o zasnivanju Države Izrael, čime je najavio osnivanje prve jevrejske države u modernom dobu.

Po proglašenju osnivanja Izraela, SAD su odmah objavile priznanje, Sovjetski Savez je to učinio tri dana nakon proglašenja suverenosti a Jugoslavija je isto tako 1948. uspostavila redovne diplomatske odnose sa Izraelom.

Odluku o osnivanju države osnažila je i Rezolucija OUN-a br. 181 iz 29. novembra 1947. godine. Ovom rezolucijom predviđeno je formiranje dve države na prostoru tadašnje Palestine – jevrejske i arapske. Jerusalim i Vitlejem su ovim sporazumom trebali dobili poseban međunarodni status.

Dan pre osnivanja države zvanično je istekao Britanski mandat, čime se britanska vojska zvanično povukla sa ove teritorije. Vladavinu Britanaca na teritoriji Palestine obeležio je uspon dva glavna nacionalistička pokreta, jedan među Jevrejima, a drugi među Arapima. Rivalstvo i neprijateljstvo ta dva pokreta su imali značajan uticaj na istoriju tog perioda, pa je došlo do “Arapske pobune” koja je trajala od 1936. do 1939.

Dan nakon povlačenja Britanije i proglašenja osnivanja države Izrael, dogodio se napad svih okolnih arapskih zemalja (Egipat, Jordan, Liban, Sirija, Irak i Saudijska Arabija), poznat kao Arapsko-izraelski rat, koji Jevreji nazivaju “Rat za nezavisnost”, a Arapi “Al Nakba”, što u prevodu znači “katastrofa”.

U ratu koji je trajao 10 meseci, Izrael je izvojevao pobedu nad arapskim zemljama, čime je zadržao svoju i osvojio 60% teritorije koja je planom o podeli iz 1948. trebala pripasti muslimanskom stanovištvu. Tenzije između stanovnika na teritoriji Palestine se do dana današnjeg nisu smanjile a Izrael je u svojoj istoriji još 5 puta ratovao protiv svojih komšija.

1956. Izrael je zajedno sa Britancima i Francuzima napao Egipat, nakon nacionalizacije Sueckog kanala. Nakon postignute pobede i osvajanja teritorije, Izrael politički nije uspeo zadržati kontrolu nad Sinajem koji će ponovo pripasti Egiptu nakon diplomatskih pregovora.

U junu 1967. godine, Izrael je u preventivnom napadu porazio Egipat, Jordan i Siriju, zauzevši Sinajsko poluostrvo, Pojas Gaze, Zapadnu obalu, Istočni Jerusalim i Golansku visoravan.

Izrael je potom učestvovao je u Jomkipurskom ratu (1973) kada su Egipat i Sirija iznenada napale Izrael na Jom Kipur, najvažniji jevrejski praznik. Izrael je odbio napade ali ovaj rat će kasnije dovesti do političkih promena i mirovnog procesa koji je kasnije rezultirao mirovnim sporazumom sa Egiptom 1979. godine.

1982. Izrael je izvršio invaziju na Liban kako bi eliminisao Palestinsku oslobodilačku organizaciju (PLO), koja je sa teritorije Libana vršila napade na Izrael. Izraelska vojska stigla je do Bejruta, ali dugotrajna vojna prisutnost i sukobi sa lokalnim milicijama, uključujući Hezbolah, doveli su do povlačenja 1985. godine.

Osnivanje Izraela na teritoriji Palestine do dana današnjeg nosi gomilu političkih problema i sukoba među mešovitim stanovništvom Levantskog zaliva. Sukobi između jevrejskog i muslimanskog stanovništva traju skoro 100 godina. U poslednjem sukobu koji je započet 7. oktobra prošle godine, između snaga Izraela i palestinskog Hamasa do sada, stradalo je više od 35.000 palestinskih civila, dok je više od 79.000 ranjeno. Poginulo je više od 1100 izraelskih civila, ranjeno je više od 8.000 ljudi, a desetine njih se i dalje vode kao taoci.

Poslednji mirovni pregovori u Kairu između izraelskih snaga i Hamasa, završeni su bezuspešno, nakon čega je Izrael nastavio svoju ofanzivu na jugu Pojasa Gaze.

(192.rs)